Bài thi: Phòng chống tác hại của thuốc lá
Thí sinh: Hoàng Văn Hiếu
Số báo danh: 174
“Thuốc lá là kẻ giết người thầm lặng” – lời cảnh báo ngắn gọn nhưng ám ảnh của Tổ chức Y tế Thế giới đã gióng lên hồi chuông báo động về một thói quen tưởng chừng vô hại nhưng đang từng ngày hủy hoại sự sống con người. Trong làn khói mờ đục ấy không chỉ có nicotine, hắc ín hay carbon monoxide, mà còn ẩn chứa biết bao hệ lụy đau xót cho sức khỏe, tinh thần và tương lai của xã hội. Thuốc lá vì thế không đơn thuần là một sản phẩm tiêu dùng, mà đã trở thành một vấn nạn toàn cầu, đe dọa trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của con người.
Trước thực tế đáng lo ngại đó, việc nhận thức đúng và tích cực phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của riêng ai mà là bổn phận chung của toàn xã hội, nhằm bảo vệ sức khỏe con người và gìn giữ một môi trường sống lành mạnh, nhân văn.
————————————————
Giải thích
“Thuốc lá là kẻ thù nguy hiểm nhất của sức khỏe con người” – lời cảnh tỉnh của danh y Hippocrates đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Thực vậy, thuốc lá là sản phẩm được làm từ lá cây thuốc lá, ẩn chứa trong mình hàng loạt chất độc hại, trong đó đáng sợ nhất là nicotine – một chất gây nghiện mạnh, âm thầm trói buộc con người vào vòng lệ thuộc khó dứt. Khi điếu thuốc được châm lên, quá trình đốt cháy đã sản sinh ra hàng nghìn hóa chất độc, nhiều chất trong số đó đã được khoa học hiện đại xác nhận là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư và các căn bệnh hiểm nghèo, đe dọa nghiêm trọng đến sự sống con người.
Xuất phát từ nhận thức ấy, phòng, chống tác hại của thuốc lá không đơn thuần là việc khước từ một điếu thuốc trong khoảnh khắc, mà là tổng hòa những biện pháp mang tính cá nhân và cộng đồng, nhằm hạn chế việc sử dụng thuốc lá, đồng thời ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực của khói thuốc đối với người hút và cả những người vô tội xung quanh. Đó là biểu hiện của lối sống văn minh, là hành động có ý thức vì sức khỏe bản thân, vì đạo đức xã hội và vì tương lai của cộng đồng.
————————————————————
Thực trạng
“Thuốc lá là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới” – Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã nhiều lần đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc như vậy trước thực trạng đáng báo động của việc sử dụng thuốc lá hiện nay. Thực tế cho thấy, dù đã nhận thức rõ những tác hại nghiêm trọng mà thuốc lá gây ra, không ít người vẫn tiếp tục hút thuốc như một thói quen khó từ bỏ, thậm chí xem đó là cách “giải tỏa căng thẳng”, để rồi âm thầm phó mặc sức khỏe của chính mình cho làn khói độc vô hình. Theo các báo cáo y tế, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc ở mức cao, phản ánh mức độ phổ biến đáng lo ngại của thói quen này và đặt ra nhiều thách thức cho công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Không dừng lại ở đó, thuốc lá vẫn xuất hiện tràn lan trong nhiều không gian sinh hoạt chung như nơi công cộng, trường học, thậm chí len lỏi vào chính mái ấm gia đình. Hình ảnh người lớn vô tư hút thuốc trước cổng trường hay trong không gian kín, bất chấp các quy định cấm hút thuốc nơi công cộng, không chỉ thể hiện sự xem nhẹ pháp luật mà còn vô tình tạo nên những tác động tiêu cực đến nhận thức của thế hệ trẻ.
Đáng lo ngại hơn cả là tình trạng hút thuốc thụ động vẫn diễn ra phổ biến. Nhiều người không trực tiếp sử dụng thuốc lá nhưng vẫn phải hít khói thuốc mỗi ngày từ người thân và đồng nghiệp. WHO đã khẳng định rằng khói thuốc thụ động chứa hàng nghìn chất độc hại, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em và phụ nữ mang thai – những đối tượng cần được bảo vệ nhất trong xã hội.
————————————————
Tác hại của thuốc lá
“Thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 8 triệu người mỗi năm trên toàn thế giới” – Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra con số lạnh lùng nhưng đầy ám ảnh ấy như một lời cảnh báo nghiêm khắc về mức độ hủy hoại ghê gớm của thuốc lá đối với đời sống con người.
+) Đối với sức khỏe
Trước hết, thuốc lá được xem là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi, đồng thời là tác nhân trực tiếp dẫn đến hàng loạt căn bệnh nguy hiểm như bệnh tim mạch, đột quỵ, viêm phổi tắc nghẽn mạn tính. Hàng nghìn chất độc sinh ra trong quá trình đốt cháy thuốc lá âm thầm xâm nhập vào cơ thể, tàn phá hệ hô hấp, làm suy giảm sức đề kháng và rút ngắn tuổi thọ con người một cách đáng kể. Nhiều nghiên cứu y học đã chỉ ra rằng, người hút thuốc có nguy cơ tử vong sớm cao hơn nhiều lần so với người không hút.
Không dừng lại ở đó, thuốc lá còn để lại những hệ lụy nặng nề đối với trẻ em và phụ nữ mang thai – những đối tượng yếu thế cần được bảo vệ. Trẻ em sống trong môi trường thường xuyên có khói thuốc dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, viêm phế quản, hen suyễn, đồng thời chậm phát triển cả về thể chất lẫn trí tuệ. Đối với phụ nữ mang thai, việc hít phải khói thuốc làm gia tăng nguy cơ sinh non, thai nhi nhẹ cân, thậm chí dẫn đến dị tật bẩm sinh – những mất mát âm thầm nhưng đau đớn, để lại hậu quả lâu dài cho cả gia đình và xã hội.
+) Đối với tinh thần và kinh tế
Nicotine – chất gây nghiện chủ yếu trong thuốc lá – khiến người hút nhanh chóng rơi vào vòng luẩn quẩn của sự lệ thuộc: hút để thỏa mãn, lệ thuộc để tồn tại, và khó từ bỏ dù đã ý thức rõ tác hại. Sự lệ thuộc ấy không chỉ bào mòn sức khỏe mà còn làm suy yếu ý chí, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống tinh thần, khiến con người trở nên căng thẳng, bất an, bứt rứt mỗi khi thiếu thuốc.
Xét về phương diện kinh tế, thuốc lá là gánh nặng tài chính âm thầm nhưng dai dẳng. Mỗi ngày một vài điếu thuốc tưởng chừng không đáng kể, song tích lũy theo thời gian lại trở thành khoản chi lớn, tiêu tốn không ít tiền bạc của cá nhân và gia đình. Nghiêm trọng hơn, chi phí khám chữa các bệnh do thuốc lá gây ra thường cao gấp nhiều lần số tiền mua thuốc, đẩy không ít gia đình vào cảnh khó khăn, thậm chí nghèo đói.
+) Đối với xã hội và môi trường
Không chỉ gây hại cho cá nhân, thuốc lá còn để lại những tác động tiêu cực đối với xã hội và môi trường sống. Khói thuốc góp phần làm ô nhiễm không khí, đặc biệt trong các không gian kín như nhà ở, phương tiện giao thông, nơi làm việc, khiến môi trường sống trở nên ngột ngạt, độc hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
Bên cạnh đó, tàn thuốc lá là nguyên nhân của nhiều vụ cháy nổ, nhất là trong mùa khô hoặc tại các khu dân cư đông đúc. Những đầu mẩu thuốc bị vứt bừa bãi không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mà còn làm xấu đi mỹ quan đô thị, phản ánh lối sống thiếu văn minh, thiếu ý thức trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.
————————————————
Nguyên nhân
“Nhận thức sai lầm chính là khởi nguồn của nhiều hành vi gây hại cho sức khỏe” – Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng nhấn mạnh như vậy khi bàn về vấn nạn thuốc lá trong xã hội hiện đại. Quả thực, một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc sử dụng thuốc lá kéo dài chính là sự thiếu hiểu biết hoặc tâm lý chủ quan của con người. Không ít người cho rằng hút ít thì không gây hại, hoặc tin rằng mình có thể dễ dàng từ bỏ thuốc bất cứ lúc nào, để rồi âm thầm rơi vào vòng nghiện ngập lúc nào không hay, khi sức khỏe đã bắt đầu bị bào mòn.
Bên cạnh đó, ảnh hưởng từ bạn bè và môi trường sống cũng đóng vai trò không nhỏ trong việc hình thành thói quen hút thuốc, đặc biệt là ở giới trẻ. Trong những nhóm bạn thường xuyên sử dụng thuốc lá, việc từ chối đôi khi bị xem là “khác biệt” hay “thiếu bản lĩnh”, khiến nhiều người trẻ vì tâm lý muốn hòa nhập mà dễ dàng bị lôi kéo, dẫn dắt vào con đường lệ thuộc khói thuốc.
Ngoài ra, sự xuất hiện của hình ảnh thuốc lá trên mạng xã hội, phim ảnh với lớp vỏ hào nhoáng, “ngầu”, “bản lĩnh” cũng vô tình cổ súy cho hành vi hút thuốc, làm lệch lạc nhận thức của người xem. Khi thuốc lá được gắn với hình ảnh thành công hay cá tính mạnh, đặc biệt trong các sản phẩm giải trí, nó đã đánh lừa cảm xúc và suy nghĩ của giới trẻ – những đối tượng còn non nớt trong khả năng tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực của xã hội.
————————————————
Giải pháp phòng, chống
“Phòng ngừa luôn hiệu quả và nhân văn hơn chữa trị” – Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã nhiều lần khẳng định như vậy khi bàn về các vấn đề y tế cộng đồng, trong đó có tác hại của thuốc lá. Xuất phát từ tinh thần ấy, để phòng, chống tác hại của thuốc lá, trước hết cần nâng cao nhận thức thông qua giáo dục và tuyên truyền, giúp mỗi người hiểu rõ những hậu quả lâu dài, nghiêm trọng mà thuốc lá gây ra đối với sức khỏe cá nhân và sự phát triển bền vững của xã hội. Khi nhận thức được soi sáng, hành vi mới có thể được điều chỉnh một cách bền vững.
Song song với đó, việc nghiêm túc thực hiện các quy định không hút thuốc nơi công cộng cần được xem là thước đo của một xã hội văn minh. Mỗi không gian không khói thuốc không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh, tôn trọng quyền được hít thở bầu không khí trong lành của mọi người.
Bên cạnh vai trò của xã hội, gia đình và nhà trường giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong công tác phòng, chống thuốc lá. Sự nhắc nhở thường xuyên, quản lý chặt chẽ và nhất là tấm gương trong lối sống của người lớn sẽ tạo nên nền tảng nhận thức đúng đắn cho con em ngay từ những năm tháng đầu đời, giúp các em hình thành lối sống lành mạnh, biết trân trọng sức khỏe của chính mình.
Trên hết, mỗi cá nhân cần tự giác nói không với thuốc lá, coi việc từ bỏ thuốc lá không phải là sự thiệt thòi, mà là hành động dũng cảm, văn minh và đầy trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và cộng đồng. Khi từng cá nhân thay đổi, xã hội tất yếu sẽ chuyển mình theo hướng tích cực, tiến gần hơn đến một tương lai không khói thuốc.
———————————————-
“Không có mức độ sử dụng thuốc lá nào là an toàn đối với sức khỏe con người” – Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã khẳng định như một lời cảnh báo dứt khoát và đầy trách nhiệm. Thực tế cho thấy, thuốc lá không chỉ âm thầm tàn phá sức khỏe con người mà còn để lại những hệ lụy nặng nề về tinh thần, kinh tế và môi trường xã hội, kéo lùi sự phát triển bền vững của cộng đồng. Việc nhận diện đầy đủ và sâu sắc những tác hại ấy chính là bước khởi đầu quan trọng để mỗi người chủ động phòng, chống thuốc lá một cách hiệu quả và lâu dài.
Hơn lúc nào hết, cuộc chiến chống thuốc lá cần đến sự chung tay của toàn xã hội, bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực của mỗi cá nhân: nói không với thuốc lá, tôn trọng không gian không khói thuốc và lan tỏa lối sống lành mạnh đến những người xung quanh. Chỉ khi ấy, chúng ta mới có thể gìn giữ sức khỏe cho chính mình, bảo vệ cộng đồng và từng bước kiến tạo một xã hội văn minh, nhân ái, hướng tới tương lai không khói thuốc.
0 Nhận xét