Đầu tiên chúng ta cần tìm hiểu đến khái niệm của thuốc lá, thuốc lá chính là một sản phẩm tiêu dùng được tạo ra từ lá cây thuốc lá sau khi đã qua chế biến, sấy và cuốn thành điếu. Tuy hình thức nhỏ bé và quen thuộc trong đời sống, nhưng thuốc lá lại chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có những chất gây nghiện và gây ung thư. Vì vậy, thuốc lá không chỉ là một mặt hàng tiêu dùng đơn thuần, mà còn được xem là tác nhân trực tiếp đe dọa sức khỏe con người và là nguyên nhân của nhiều bệnh hiểm nghèo trong xã hội hiện nay. Bởi sự nguy hiểm của nó mang lại trong xã hội thế nên mỗi con người cũng cần hiểu rõ về cách phòng chống tác hại của thuốc lá là gì - phòng chống tác hại của thuốc lá là chuỗi những biện pháp mang tính cộng đồng và hệ thống nhằm hạn chế sự lan rộng của việc hút thuốc và giảm tối đa ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với sức khỏe con người. Hoạt động này không dừng lại ở việc tuyên truyền, mà còn bao gồm xây dựng môi trường sống không khói thuốc, thực thi luật cấm hút thuốc nơi công cộng, hỗ trợ người nghiện cai thuốc và thúc đẩy lối sống lành mạnh. Nói cách khác, phòng chống tác hại của thuốc lá là sự kết hợp giữa ý thức cá nhân và trách nhiệm xã hội, hướng đến một cộng đồng văn minh và khỏe mạnh hơn.
Để tìm hiểu rõ hơn về những tác hại của thuốc lá mang lại trong cuộc sống hiện nay, ta chia ra hai nguyên nhân chính. Trước hết, là nguyên nhân khách quan, được xuất phát từ môi trường và xã hội. Khi gia đình, bạn bè hút thuốc đã tạo ra hình mẫu dễ bắt chước; hay môi trường công cộng có khói thuốc khiến hành vi này trở nên bình thường. Bên cạnh đó, quảng cáo, phim ảnh, mạng xã hội dường như đã biến thuốc lá trở thành biểu tượng của phong cách hay một xu hướng xã hội. Bởi thuốc lá dễ tiếp cận, giá cả phải chăng, cộng thêm yếu tố văn hóa, xã hội, khiến việc hút thuốc trở thành thói quen phổ biến. Tiếp đó, chính là nguyên nhân chủ quan, bắt nguồn từ chính hành vi, suy nghĩ của con người. Nhiều người hút thuốc lá xuất phát từ chính thói quen, tâm lý và quyết định cá nhân. Một số người hút thuốc do tò mò, muốn thử cảm giác mới hoặc giảm căng thẳng, stress trong cuộc sống. Một số khác hút thuốc vì đã nghiện nicotine, khó từ bỏ mặc dù biết tác hại. Thậm chí, sự tự tin, cảm giác “ngầu” hay muốn hòa nhập với nhóm bạn cũng khiến người hút tự chọn thuốc lá như một phần của lối sống. Chính những yếu tố cá nhân này kết hợp với môi trường xung quanh tạo nên thói quen hút thuốc kéo dài.
Theo World Health Organization (WHO) từng chia sẻ về thuốc lá sẽ “giết chết một nửa số người dùng nếu họ không bỏ thuốc”. Và cũng chính từ đó, ta có thể hiểu rằng thuốc lá gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như thế nào trong cuộc sống của chúng ta, từ sức khỏe, cộng đồng, môi trường hay thậm chí nó còn ảnh hưởng tới sự tổn thất về kinh tế gia đình và xã hội. Trước hết là việc hút thuốc ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Dường như thuốc lá chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến nhiều căn bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư vòm họng, bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh hô hấp mãn tính. Nicotine gây nghiện mạnh khiến người hút khó bỏ, còn hơn 7.000 hóa chất trong khói thuốc, trong đó nhiều chất gây ung thư, âm thầm phá hủy cơ thể theo thời gian. Người hút thuốc thụ động — tức là hít phải khói thuốc từ người khác — cũng chịu nguy cơ bệnh tật tương tự, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai. Như vậy, thuốc lá không chỉ “giết chết” người hút mà còn làm suy giảm chất lượng cuộc sống của những người vô tội xung quanh.
Tiếp đó, chính là việc hút thuốc gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng và đời sống xã hội. Việc hút thuốc nơi công cộng khiến khói thuốc lan rộng, làm môi trường sống trở nên ngột ngạt, ô nhiễm. Nó phá vỡ hình ảnh văn minh nơi học đường, bệnh viện, công sở và những địa điểm công cộng khác. Tình trạng hút thuốc bừa bãi còn thể hiện sự thiếu ý thức, gây mất mỹ quan và làm giảm văn hóa ứng xử trong cộng đồng. Nhiều người không hút thuốc nhưng phải chịu đựng sự khó chịu, mệt mỏi và cả hiểm họa bệnh tật từ khói thuốc, tạo nên bức xúc xã hội và làm giảm chất lượng cuộc sống chung.
Bên cạnh đó, thuốc lá cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm và gây ra nhiều tác hại đối với môi trường sống của con người. Tàn thuốc, đầu lọc và bao bì thuốc lá là nguồn rác thải khó phân hủy, gây ô nhiễm đất và nguồn nước. Đầu lọc thuốc lá chứa nhiều chất độc có thể làm hại các sinh vật nhỏ, ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Ngoài ra, quá trình sản xuất thuốc lá tiêu tốn nhiều tài nguyên như đất trồng, nước và năng lượng. Việc sử dụng thuốc lá cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ cháy rừng, cháy nhà do người hút thuốc vứt tàn thuốc không đúng nơi quy định. Chính vì vậy, thuốc lá không chỉ gây hại cho con người mà còn làm suy thoái môi trường sống.
Sau cùng, thuốc lá còn là nguyên nhân gây ra sự tổn thất lớn cho kinh tế gia đình và xã hội. Chi phí mua thuốc lá hằng ngày là gánh nặng không nhỏ đối với nhiều gia đình, đặc biệt là những hộ có thu nhập thấp. Hơn nữa, khi người hút thuốc mắc bệnh, chi phí khám chữa bệnh tăng cao, làm tiêu tốn tài chính và giảm khả năng lao động. Ở phạm vi lớn hơn, thuốc lá tạo ra gánh nặng kinh tế cho xã hội thông qua chi phí y tế, bảo hiểm và sự giảm sút năng suất lao động. Những khoản chi này hoàn toàn có thể được dùng vào việc nâng cao đời sống, giáo dục và các hoạt động xã hội khác nếu thuốc lá không tồn tại.
Theo báo cáo của ngành y tế: khoảng 90% bệnh nhân ung thư phổi tại Việt Nam có tiền sử hút thuốc lá. Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 40.000 ca tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Vì thế cho nên có lẽ những hậu quả của thuốc lá gây ra như một “bản án tử” làm thay đổi cuộc đời mãi mãi. Từ đó, các biện pháp ngăn chặn tác hại của thuốc lá gây ra chính là một nhiệm vụ cấp thiết và quan trọng để đẩy lùi di số phần trăm ung thư. Để đẩy lùi hiểm họa thuốc lá, trước hết cần đến vai trò quản lý và định hướng của Nhà nước. Những quy định cấm hút thuốc nơi công cộng, xử phạt hành vi vi phạm, hay tăng thuế tiêu thụ đặc biệt không chỉ mang tính răn đe mà còn tạo ra môi trường sống lành mạnh, buộc người hút phải thay đổi thói quen. Đồng thời, Nhà nước cần đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông rộng rãi, cung cấp thông tin khoa học, những con số cảnh báo để người dân ý thức sâu sắc về nguy cơ thuốc lá đối với sức khỏe và nền kinh tế. Đặc biệt, việc xây dựng cộng đồng không khói thuốc, triển khai các trung tâm hỗ trợ cai nghiện là nền tảng quan trọng giúp người dân tiếp cận những giải pháp lành mạnh và bền vững hơn. Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên, nơi hình thành thói quen và nhân cách của mỗi người. Bởi vậy, một gia đình văn minh cần kiên quyết nói không với khói thuốc, nêu gương cho con trẻ bằng chính hành động của người lớn. Mỗi thành viên trong gia đình phải ý thức được rằng hút thuốc không chỉ là chuyện cá nhân mà là sự ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của những người xung quanh. Gia đình cần nhắc nhở, khuyên bảo, đồng hành cùng người hút thuốc trong hành trình cai nghiện, đồng thời bảo vệ trẻ em và phụ nữ khỏi khói thuốc thụ động. Một mái nhà không khói thuốc chính là nền tảng đầu tiên của một xã hội khỏe mạnh. Cuối cùng, biện pháp quyết định vẫn nằm ở ý thức tự giác của mỗi cá nhân. Mỗi người cần hiểu rằng một điếu thuốc nhỏ bé có thể kéo theo hậu quả lớn cho sức khỏe, kinh tế và tương lai. Vì thế, việc kiên quyết từ chối thuốc lá, không thử nghiệm dù chỉ “một lần cho biết”, chính là hành động mạnh mẽ nhất để tự bảo vệ mình. Với những người đã hút thuốc, cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ, thay đổi lối sống, rèn luyện thể thao để vượt qua sự lệ thuộc vào nicotine. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng có trách nhiệm lên tiếng nhắc nhở, bảo vệ không gian chung, góp phần xây dựng lối sống văn minh trong cộng đồng.
Là một sinh viên, tôi càng ý thức rõ hơn về tác hại âm thầm nhưng nguy hiểm của thuốc lá đối với sức khỏe và tương lai của mỗi người. Trong môi trường đại học, nơi tự do và cám dỗ luôn song hành, tôi từng chứng kiến không ít bạn trẻ dễ dàng thử hút thuốc chỉ vì tò mò hay muốn khẳng định bản thân. Chính những điều ấy khiến tôi càng phải giữ lập trường vững vàng, kiên quyết nói không với thuốc lá, không để bản thân bị cuốn vào thói quen có thể hủy hoại cả sức khỏe lẫn học tập. Tôi lựa chọn rèn luyện thể thao, giữ lối sống lành mạnh và chủ động tránh xa những môi trường có khói thuốc. Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ mình, tôi cũng cố gắng nhắc nhở bạn bè, người thân, khuyến khích họ tôn trọng các khu vực không khói thuốc và hạn chế hút thuốc để đảm bảo sức khỏe chung. Tôi tin rằng, khi mỗi sinh viên có ý thức tự bảo vệ bản thân, chúng ta sẽ góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh và khỏe mạnh hơn.
Thuốc lá không chỉ là một thói quen xấu mà là mối nguy đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, kinh tế và tương lai của toàn xã hội. Cuộc chiến chống lại tác hại thuốc lá không thể chỉ trông chờ vào luật pháp hay những khẩu hiệu tuyên truyền; nó đòi hỏi sự chung tay của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng và đặc biệt là ý thức tự bảo vệ mình của từng cá nhân. Khi mỗi người biết nói “không” với thuốc lá, chúng ta không chỉ giữ gìn sức khỏe cho bản thân, mà còn góp phần xây dựng một môi trường sống văn minh và nhân ái hơn. Bởi lẽ, một điếu thuốc có thể cháy trong vài phút, nhưng hậu quả của nó có thể kéo dài cả đời người.
“ HÃY DẬP TẮT ĐIẾU THUỐC HÔM NAY, ĐỂ THẮP SÁNG TƯƠNG LAI NGÀY MAI”
0 Nhận xét